همان ، ج 1 ، ص 220 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 2 ، 1 ، ص 37 . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 80 و 61 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 16 . اصفهانى ، محمد تقى بن عبد الرحيم ، هداية المسترشدين فى شرح معالم الدين ، ص ( 23 - 22 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 1 ، ص 370 و 428 . فاضل لنكرانى ، محمد ، مباحث اصولى ، ص ( 326 - 325 ) . معناى تبعى ر . ك : معناى غير استقلالى معناى جزئى ر . ك : معناى خاص معناى جزئى خارجى ر . ك : معناى خاص معناى حرفى معناى فاقد استقلال ذاتى معناى حرفى ، مقابل معناى اسمى بوده و عبارت است از معنايى كه استقلال ذاتى ندارد ؛ يعنى در افاده معناى خود تابع وجود معناى ديگرى است و به تنهايى معناى خود را افاده نمىكند ، مانند : معناى كلمه « من » در جمله « سرت من البصرة » كه دلالت « من » بر معناى ابتدائيت ، بر وجود معناى بصره و سير متوقف است . اصوليون معتقدند هر معناى نسبى كه بر ارتباط ميان دو مفهوم مستقل دلالت كند ، معناى حرفى است ؛ پس معانى حروف و هيئت‌ها ، چه هيئت جمله ناقصه و چه هيئت جمله تامه ، از مصاديق معانى حرفى به شمار مىآيد . چون معناى حرفى بر نسبت و ارتباط بين دو مفهوم مستقل دلالت مىكند و قوام هر نسبتى به دو طرف آن است ، هميشه به طور غير مستقل لحاظ مىشود ؛ به خلاف معناى اسمى كه مىتواند به صورت مستقل لحاظ شود ؛ بنابراين ، تفاوت معناى اسمى و معناى حرفى همان استقلاليت و تبعيت است . نكته : معناى حرفى و معناى اسمى همانند جوهر و عرض مىباشد ؛ جوهر قائم به ذات بوده و خود به خود وجود دارد ، ولى عرض در غير حلول مىكند و براى غير است ، مانند : جسم و بياض ، كه فرق آن دو اين است كه جسم ، خود به خود وجود دارد و قائم به ذات است ، اما بياض اگر بخواهد تحقق پيدا كند بايد در جسم شكل بگيرد و صفت براى جسم باشد و در آن حلول نمايد . « 1 » نيز ر . ك : معانى حروف . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 219 . همان ، ج 2 ، ص 65 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 14 . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 54 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ص 349 . عراقى ، ضياء الدين ، مقالات الاصول ، ج 1 ، ص 83 و 91 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، 2 ، ص 33 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 26 . معناى حروف ر . ك : معانى حروف معناى حقيقى موضوع له لفظ معناى حقيقى ، مقابل معناى مجازى بوده و عبارت است از معنايى كه لفظ براى آن وضع گرديده ، و بىآنكه به قرينه و علاقه نياز داشته باشد ، در آن به كار برده مىشود ، مانند : معناى « حيوان درنده خاص » براى لفظ « اسد » . نيز ر . ك : حقيقت . شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، جزء 2 ، ص 41 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 120 . معناى حكايى معناى حكايت‌كننده از واقعيتى در خارج معناى حكايى ، معنايى است كه از واقعيتى در خارج حكايت مىنمايد ؛ براى مثال ، لفظ « زيد » معناى حكايى دارد ، زيرا سبب حضور معنا در ذهن مىگردد ؛ معنايى كه از واقعيت خارجى زيد حكايت مىكند . در حكايى بودن معناى اسمى اختلافى نيست ، اما درباره حكايى بودن معناى حرفى اختلاف وجود دارد . برخى همچون مرحوم « نايينى » تمام حروف را داراى معناى ايجادى مىدانند ، زيرا حروف سبب ايجاد ربط نسبت كلامى مىشود و حكايتى در خود آنها وجود ندارد ؛ اما برخى براى اكثر حروف معناى حكايى قائل هستند ؛ حروفى همچون « من » ، « الى » ، « على » ، « فى » و غيره ؛ براى مثال ، كلمه « من » را حاكى از واقعيتى در خارج مىدانند ، اما واقعيتى كه حاكى از نسبت و ارتباط بين دو شىء است . نكته : مرحوم « نايينى » اخطارى و حكايى بودن معنا را به هم

--> ( 1 ) . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، درر الفوائد فى الحاشية على الفرائد ، ج 1 ، ص ( 19 - 18 ) .